Tủ Sách Mini

Stephenie Meyer, tác giả của Twilight - Chạng Vạng (The Twilight Saga, Book 1), từng phát biểu rằng Speaker for the Dead (Ender, Book 2) là truyện ảnh hưởng nhiều đến cô nhất. Tôi ngạc nhiên, tại vì Speaker for the Dead là tập hai trong bộ Ender Saga của nhà văn Orson Scott Card, mà làm sao một người đã đọc qua Ender's Game (tập một của bộ truyện) lại có thể chọn một tập khác để yêu thích chứ? Tuy vậy, đó chỉ là tôi đã quá thiên vị thần đồng Ender bé nhỏ mất rồi.

Speaker for the Dead, Thông Ngôn cho Người Chết, không phải là một truyện tệ. Nói một cách khác, nó hoàn xứng đáng nối tiếp tập một, Ender's Game. Cũng lối kể chuyện đơn giản, mà thông minh, da diết, về những dằn vặt, đau đớn của nội tâm con người. Tuy rằng khúc giới thiệu cũng phải lâu thiệt là lâu mới đến nhân vật chính Ender, nhưng câu chuyện không chán chút nào, tôi bị cuốn hút vào bí mật của nhóm người hành tinh "heo mọi" và nỗi đau khổ khốc liệt cùng cách hành hạ đặc biệt mà cô nhân vật chính phải chịu.

Điểm tệ duy nhất của nó, với tôi, là nó giới thiệu một Ender hoàn toàn mới. Một Ender "người lớn". Ender "thần thánh". Câu chuyện bắt đầu sau Ender's Game đến ba ngàn năm. Con người sau khi tiêu diệt "người bọ" đã mở rộng khoa học kỹ thuật của mình, và từ từ đi chiếm đóng các hành tinh trong nhiều vũ trụ khác nhau.Tên tuổi Ender giờ người ta nguyền rủa, gọi là kẻ diệt chủng, bị so sánh với Hitler, trong khi người anh Peter của Ender giờ là kẻ xây dựng, như người ta giờ đây khen ngợi Tần Thủy Hoàng vậy. Vậy mà Ender vẫn còn sống nhăn răng vào thời điểm ba ngàn năm sau, và chỉ là một người đàn ông trung niên. Tại sao? Nguyên nhân là như thế này, thời gian khác biệt giữa các nơi trong vũ trụ. Thí dụ hiện giờ ở Việt Nam là 3:00h sáng ngày thứ hai, 14/4, nhưng ở Mỹ chỉ là 3:00h chiều ngày chủ nhật 13/4. Nếu sáng 13 tôi lên máy bay đi từ Mỹ sang Việt Nam, chuyến bay sẽ kéo dài hai ngày đêm, nhưng tôi vẫn đến Hà Nội vào ngày 14, thay vì là ngày 15. Tương tự như thế, Ender và bà chị Valentine cứ đi trên phi thuyền nhảy từ hành tinh này sang hành tinh khác, khi đến nơi thì đã mấy chục, mấy trăm năm trôi qua rồi, mà với họ thì chỉ có vài ngày mà thôi. Điều này sẽ được tác giả giải thích kỹ hơn ở phần cuối truyện Ender's Game, nếu tôi dịch tới đó.

Ender giờ đây lấy tên thật của mình là Andrew, làm nghề dạy học, và nghề "Thông Ngôn cho Người Chết." Đó không phải tôn giáo, chỉ là một người đi thuật lại cuộc sống của người mới qua đời, toàn bộ sự thật, xấu hay tốt, không che giấu. Tất nhiên, nghề này chỉ xuất hiện sau khi Ender viết cuốn sách cùng tên, lên án hành động diệt chủng người bọ và cũng là cuốn sách được coi như "kinh thánh" của những thế kỷ sau, cuốn sách làm người ta nguyền rủa Ender. Đó là Ender "thần thánh".

Lại lan man nữa rồi. Trở lại khúc đầu của truyện, trên một hành tinh xa xôi, con người đến thành lập một cái làng nhỏ bé. Cư dân của hành tinh đó là một giống người-heo (heo có trí thông minh và biết nói chuyện). Theo luật của liên bang các hành tinh, thì con người không được phép xen vào làm ảnh hưởng đến sự phát triển của cư dân bản xứ, nên công việc tìm hiểu về dân cư đó rất khó khăn. Rồi một ngày, một người-heo bị mổ bụng một cách kinh khủng nhất, sau đó là một con người cũng bị mổ bụng. Không ai hiểu tại sao, bởi vì người-heo là giống người rất yêu hòa bình, và vui vẻ, thân thiện. Cô gái, nhà sinh học trẻ của hành tinh đó, đau khổ và gọi "Thông Ngôn cho Người Chết" đến để vạch rõ tội ác này. Ender nhận được tin, và bay tới hành tinh ấy. Lần đầu tiên không có chị gái Valentine bởi cô đã lấy chồng. Dĩ nhiên khi Ender đến nơi thì đã mấy chục năm trôi qua, cô gái ngày xưa là một người đàn bà mấy đứa con, vừa chết chồng, và cũng không cần Thông Ngôn của Người Chết nữa. Thay vì thế là các con cô ta, muốn Ender nói lên sự thật về một người cha say sưa hay đánh đập mẹ, và các con. Nhưng sự thật Ender khám phá ra lại làm thay đổi tất cả. Và tất nhiên là Ender cũng khám phá ra sự thật về "người-heo" và những tập tục của họ, đem lại sự thấu hiểu giữa các dân tộc người và "người-heo".

Kết thúc của Speaker là cuộc chiến tranh sắp bắt đầu, liên bang các hành tinh đem quân tới tấn công hành tinh ấy. Tất nhiên cũng phải mấy chục năm nữa họ mới tới, và khi ấy Ender già rồi. Tới lúc này tôi vẫn không dám đọc tập 3 tại vì quá đau lòng, không dám chứng kiến một ông già Ender.

Đọc Speaker for the Dead ở Google Book.