Giám đốc NXB Trẻ muốn bỏ nghề!
TuSach
TT - “Nói thiệt là sau mấy chục năm làm ngành xuất bản, chưa lúc nào tôi muốn bỏ nghề như lúc này”. Bà Quách Thu Nguyệt - giám đốc NXB Trẻ - đã phát biểu như thế tại hội nghị giao ban công tác xuất bản chín tháng đầu năm của TP.HCM chiều 10-9.
Mà không buồn nản sao được, khi cùng lúc phát hiện 12 tựa sách đã mua tác quyền đang bị “in lậu và bày bán công khai trong các cửa hàng quốc doanh ở các tỉnh thành phía Bắc”. Trong bối cảnh một NXB tiên phong chi tiền đầu tư mua tác quyền các tác phẩm nổi tiếng từ nước ngoài, lại nhanh chóng bị giới in lậu trong nước “luộc” và bán trà trộn với sách thật, là một mất mát lớn cho người làm sách chân chính. Hơn thế nữa, điều này phản ánh sự bất lực của hệ thống công quyền quản lý xuất bản ở ta.
Bà từng kể: "Tôi đã hỏi những cửa hàng quốc doanh ấy, họ nói không thể nào phân biệt được sách thật và sách giả, nên ai bỏ mối (bán sỉ) cũng nhận và phát hành hết". Không thể trách câu nói vô trách nhiệm của những người tiêu thụ hàng gian. Điều bất ngờ là sự bất lực đến từ những hệ thống quản lý vốn được thuyết minh là rất chặt chẽ ở ta: từ cơ quan công an quản lý ngành in, ngành văn hóa cũng quản lý in, nhà sách chịu sự giám sát của đơn vị quản lý thị trường... Nhưng sách giả bán đầy khắp nơi, in lậu hoạt động ngày một tinh vi với công nghệ cao hẳn hoi thì chẳng một cơ quan nào chống hiệu quả.
Chưa một cơ quan nào chống in lậu hiệu quả, dù là "chống làm mẫu" một lần cho dân có chút hi vọng... sẽ chống được in lậu.
Nhớ lại thời ông Nguyễn Đình Nhã làm cục trưởng Cục Xuất bản, việc in lậu luôn luôn "là vấn đề bức bối", nhưng cũng không có hướng giải quyết. Đến nay thì chính ông Nguyễn Kiểm - đương nhiệm cục trưởng - tuyên bố "các NXB hãy tự cứu mình" trong vấn đề chống in lậu. Nói thế thì khác nào triều đình khuyến khích các điền trang thái ấp tự mộ quân chống phường trộm đạo như thuở xưa. Xưa nay mấy khi người ngay tự thắng kẻ gian nên bà giám đốc buồn là vậy. Mà không chỉ có kẻ gian, người ngay cũng có nhiều chỗ làm buồn lòng nhau.
Bà giám đốc kể tiếp: vừa mới đây, NXB Văn Hóa Thông Tin cấp phép cho một đơn vị tư nhân in quyển sách dịch Nghĩ như một tỉ phú của Donald J. Trump, trong khi quyển này NXB Trẻ đã mua tác quyền. Tiếp đó, NXB Hải Phòng cũng "hồn nhiên" cấp phép cho một công ty tư nhân tại TP.HCM in quyển truyện tranh Học viện Alice. Quyển này đơn vị giữ tác quyền của Nhật Bản đã chuyển cho NXB Trẻ sau nhiều vòng thương thảo rất gay go.
Cả hai trường hợp trên đều do những NXB thản nhiên cấp phép, mặc dù họ biết những đơn vị tư nhân kia không giữ tác quyền. Và, tiếng kêu thống thiết của một vị giám đốc NXB đã vang lên giữa một hội nghị có đủ mặt quan chức phụ trách xuất bản từ trung ương đến địa phương. Nhưng trả lời của ông cục trưởng vào lúc cuối hội nghị là: vấn đề tác quyền và vi phạm tác quyền thuộc Cục Bản quyền tác giả. Cục ấy nay thuộc Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch, trong khi Cục Xuất bản thuộc Bộ Thông tin và truyền thông. "Sách ở bộ này, bản quyền thuộc bộ kia, tình hình khó khăn thế đấy" - ông cục trưởng nói. Loại khó khăn như thế còn nhiều nên những người làm sách chân chính mới phải thốt lên câu "muốn bỏ nghề", chứ các đầu nậu in lậu thì còn lâu.
LAM ĐIỀN
Nạn in lậu tác quyền làm thất vọng các nhà làm ăn chân chính
Mà không buồn nản sao được, khi cùng lúc phát hiện 12 tựa sách đã mua tác quyền đang bị “in lậu và bày bán công khai trong các cửa hàng quốc doanh ở các tỉnh thành phía Bắc”. Trong bối cảnh một NXB tiên phong chi tiền đầu tư mua tác quyền các tác phẩm nổi tiếng từ nước ngoài, lại nhanh chóng bị giới in lậu trong nước “luộc” và bán trà trộn với sách thật, là một mất mát lớn cho người làm sách chân chính. Hơn thế nữa, điều này phản ánh sự bất lực của hệ thống công quyền quản lý xuất bản ở ta.
Bà từng kể: "Tôi đã hỏi những cửa hàng quốc doanh ấy, họ nói không thể nào phân biệt được sách thật và sách giả, nên ai bỏ mối (bán sỉ) cũng nhận và phát hành hết". Không thể trách câu nói vô trách nhiệm của những người tiêu thụ hàng gian. Điều bất ngờ là sự bất lực đến từ những hệ thống quản lý vốn được thuyết minh là rất chặt chẽ ở ta: từ cơ quan công an quản lý ngành in, ngành văn hóa cũng quản lý in, nhà sách chịu sự giám sát của đơn vị quản lý thị trường... Nhưng sách giả bán đầy khắp nơi, in lậu hoạt động ngày một tinh vi với công nghệ cao hẳn hoi thì chẳng một cơ quan nào chống hiệu quả.
Chưa một cơ quan nào chống in lậu hiệu quả, dù là "chống làm mẫu" một lần cho dân có chút hi vọng... sẽ chống được in lậu.
Nhớ lại thời ông Nguyễn Đình Nhã làm cục trưởng Cục Xuất bản, việc in lậu luôn luôn "là vấn đề bức bối", nhưng cũng không có hướng giải quyết. Đến nay thì chính ông Nguyễn Kiểm - đương nhiệm cục trưởng - tuyên bố "các NXB hãy tự cứu mình" trong vấn đề chống in lậu. Nói thế thì khác nào triều đình khuyến khích các điền trang thái ấp tự mộ quân chống phường trộm đạo như thuở xưa. Xưa nay mấy khi người ngay tự thắng kẻ gian nên bà giám đốc buồn là vậy. Mà không chỉ có kẻ gian, người ngay cũng có nhiều chỗ làm buồn lòng nhau.
Bà giám đốc kể tiếp: vừa mới đây, NXB Văn Hóa Thông Tin cấp phép cho một đơn vị tư nhân in quyển sách dịch Nghĩ như một tỉ phú của Donald J. Trump, trong khi quyển này NXB Trẻ đã mua tác quyền. Tiếp đó, NXB Hải Phòng cũng "hồn nhiên" cấp phép cho một công ty tư nhân tại TP.HCM in quyển truyện tranh Học viện Alice. Quyển này đơn vị giữ tác quyền của Nhật Bản đã chuyển cho NXB Trẻ sau nhiều vòng thương thảo rất gay go.
Cả hai trường hợp trên đều do những NXB thản nhiên cấp phép, mặc dù họ biết những đơn vị tư nhân kia không giữ tác quyền. Và, tiếng kêu thống thiết của một vị giám đốc NXB đã vang lên giữa một hội nghị có đủ mặt quan chức phụ trách xuất bản từ trung ương đến địa phương. Nhưng trả lời của ông cục trưởng vào lúc cuối hội nghị là: vấn đề tác quyền và vi phạm tác quyền thuộc Cục Bản quyền tác giả. Cục ấy nay thuộc Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch, trong khi Cục Xuất bản thuộc Bộ Thông tin và truyền thông. "Sách ở bộ này, bản quyền thuộc bộ kia, tình hình khó khăn thế đấy" - ông cục trưởng nói. Loại khó khăn như thế còn nhiều nên những người làm sách chân chính mới phải thốt lên câu "muốn bỏ nghề", chứ các đầu nậu in lậu thì còn lâu.
LAM ĐIỀN